Handreiking verantwoordelijkheidsverdeling — Checklist

Handreiking Verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg (2022) Checklist met 12 concrete aandachtspunten bij afspraken over verantwoordelijkheden

Bent u als zorgverlener of manager betrokken bij een zorgverleningssituatie met verschillende zorg- verleners, dan is het van belang om te specificeren wie waarvoor verantwoordelijk is. Zo ontstaat duidelijkheid onderling, voor de cliënt of patiënt en diens familie en voorkomt u risico’s op fouten. Kernaspecten van een regeling van verantwoordelijkheden bij samenwerking in het zorgproces:

Deze aandachtspunten worden nader toegelicht in de ‘Handreiking Verantwoordelijkheidsverdeling bij samenwerking in de zorg (2022)’. Deze Handreiking wordt onderschreven door de KNMG, de brancheverenigingen Actiz; de Nederlandse GGZ; InEen; GGD GHOR Nederland; NFU en NVZ, en de beroepsverenigingen NVAVG; KNGF; KNMP; KNMT; KNOV; NAPA; NIP; NVBMH; NVvTG; V&VN en VGN en door Patiëntenfederatie Nederland.

Download de handreiking en bekijk het webdossier op: www.knmg.nl/verantwoordelijkheidsverdeling

1 8

Indien er op enig moment meerdere zorgverleners bij de zorgverlening aan een cliënt betrokken raken, dan maken zij zo nodig duidelijke afspraken over de verdeling van taken en verantwoordelijk­ heden bij de zorgverlening aan de cliënt.

Uitgangspunt is dat iedere zorgverlener die betrokken is bij in samenwerking te verlenen zorg, een eigen professionele verantwoordelijkheid heeft en houdt jegens de cliënt, voor zijn/haar aandeel in de zorg. Zij zorgen allen dat zowel onderling als voor de cliënt of diens vertegenwoordiger(s) duidelijk is, wie verantwoordelijk is voor welk deel van de zorgverlening.

Als de aard of de complexiteit van de te verlenen zorg dat nodig maakt, spreken alle betrokken zorgverleners af dat één van hen wordt aangewezen als regie- behandelaar. Deze ziet er in elk geval op toe dat:

• de continuïteit en de samenhang van de zorgverlening aan de cliënt wordt bewaakt en waar nodig een aanpassing van de gezamenlijke be- handeling in gang wordt gezet;
• er adequate informatie-uitwisseling en voldoende overleg is tussen bij de behandeling betrokken zorgverle­ ners;
• er één aanspreekpunt is voor het tijdig beantwoorden van vragen over de behandeling van de cliënt of diens naaste betrekking(en).

De regiebehandelaar hoeft niet zelf aan­ spreekpunt te zijn. Het aanspreekpunt hoeft niet alle vragen zelf inhoudelijk te kunnen beantwoorden, maar moet wel de weg naar de antwoorden weten. De zorgverleners zorgen ervoor dat deze afspraken duidelijk zijn voor de cliënt of diens naaste betrekking(en).

Alle zorgverleners die bij de samenwer- king zijn betrokken, beschikken zo nodig over een gezamenlijk en up-to-date zorg- of behandelplan voor de cliënt. De

cliënt of diens vertegenwoordiger wordt actief betrokken bij de ontwikkeling en uitvoering van dit zorg- of behandelplan.

De bij de samenwerking betrokken zorgverleners houden de relevante ge­ gevens bij in het dossier van de cliënt. Bij voorkeur is dit een geïntegreerd dossier, dat kan worden geraadpleegd en aangevuld door alle zorgverleners die bij de samenwerking zijn betrokken. Kan dat niet, dan maken de samenwer- kingspartners afspraken over de wijze waarop zij relevante informatie uit het dossier met elkaar delen, zodat alle betrokken zorgverleners tijdig op de hoogte zijn van de voor hen relevante actuele informatie.

Alle zorgverleners die samenwerken bij de zorgverlening aan een cliënt, ver­ gewissen zich er zo veel mogelijk van dat zij beschikken over relevante infor­ matie van hun collega’s. Ook informeren zij actief en tijdig hun collega’s over hun eigen gegevens en bevindingen, die nodig zijn om goede zorg te kunnen verlenen met inachtneming van wet- en regelgeving daaromtrent.

Zorgverleners dienen ook bij in samen- werking verleende zorg de rechten van de cliënt, die voortvloeien uit wetgeving en rechtspraak, op de juiste wijze na te komen. Waar nodig maken de zorg- verleners afspraken die het de cliënt makkelijker maken om zijn rechten uit te oefenen ten aanzien van de in samen- werking verleende zorg en de verwer­ king van zijn persoonsgegevens in dat kader.

Alle zorgverleners betrokken bij de in samenwerking verleende zorg zijn alert op de grenzen van hun eigen mogelijk- heden en deskundigheid. Zo nodig verwijzen zij de cliënt tijdig door naar een andere zorgverlener. Ze zijn op de hoogte van de deskundigheids- gebieden en kerncompetenties van hun samenwerkingspartners.

Bestaat er tussen verschillende zorgver- leners een opdrachtrelatie, dan geeft de opdrachtgevende zorgverlener vol- doende instructies aan de opdracht- nemende zorgverlener over de zorg- verlening aan de cliënt en zal de opdrachtnemende zorgverlener zich inspannen deze instructies op te volgen.

De overdracht van taken en verantwoor­ delijkheden vindt expliciet plaats. Bij het inrichten van overdrachtsmomenten is het van belang om zowel rekening te houden met bij overdrachtssituaties in het algemeen veel voorkomende risico’s als met eventuele specifieke kenmerken van de situatie van de cliënt.

Als dat nodig is voor een goede zorg­ verlening plannen de samenwerkende zorgverleners controle- en evaluatie- momenten in.

Over incidenten in de zorgverlening, waaronder calamiteiten, spreken de samenwerkingspartners het volgende af:

• De samenwerkingspartners betrach- ten naar de cliënt openheid over incidenten, waaronder calamiteiten, die (mogelijk) merkbare gevolgen voor hem hebben.
• De samenwerkingspartners spreken af hoe en waar zij incidenten in de zorgverlening, waaronder calamitei­ ten, melden.
• Als een van de samenwerkingspart- ners in de ogen van één of meer collega’s niet voldoet aan de normen voor goede zorg, dan spreken zij deze partner daarop aan.

De samenwerkingspartners leggen, wanneer sprake is van structurele samenwerking, de afspraken die zij maken over de aard en inrichting van de samenwerking en ieders betrokkenheid daarbij schriftelijk vast.