Art. 9 AVG
Jouw gevoelige persoonsgegevens, zoals gezondheid, geloof of politieke voorkeur, mogen alleen worden gebruikt als er een wettelijke uitzondering is.
Wat dit voor jou betekent
Dit artikel gaat over extra gevoelige persoonsgegevens. Dat zijn bijvoorbeeld je gezondheid, je geloof, je politieke mening, of of je lid bent van een vakbond. Ook genetische gegevens, vingerafdrukken en gegevens over je seksleven horen hierbij. Deze gegevens mogen niet zomaar worden verzameld of gebruikt, zoals een bedrijf dat met gewone gegevens wel mag doen.
Het verbod is niet absoluut. Er zijn uitzonderingen. Een organisatie mag deze gegevens bijvoorbeeld gebruiken als jij daar uitdrukkelijk toestemming voor geeft. Ook als het nodig is voor een wettelijke verplichting, voor een rechtszaak, of om je leven te beschermen, mag het soms. Ook gegevens die je zelf openbaar hebt gemaakt, mogen worden gebruikt.
Voor zorggegevens gelden extra regels. Die mogen alleen worden gebruikt door iemand die aan beroepsgeheim is gebonden, zoals een dokter, en alleen voor bijvoorbeeld je behandeling of om te bepalen of je kunt werken. Over sommige gegevens is nog onduidelijkheid. Zo vraagt de Hoge Raad zich af of het opslaan van een pasfoto op je identiteitsbewijs een biometrisch gegeven is. Daar heeft de rechter nog geen definitief antwoord op gegeven.
Wanneer kom je dit tegen?
- • Je bent ziek en je werkgever wil weten wat je precies hebt.
- • Je solliciteert en de werkgever vraagt om een medische keuring.
- • Je sluit een verzekering af en de verzekeraar wil je medische gegevens zien.
- • Je gebruikt een app die je vingerafdruk vraagt om in te loggen.
- • Je bent lid van een politieke partij en een website verzamelt die informatie zonder jouw toestemming.
Waar mensen op vastlopen
De grootste misvatting is dat je altijd bezwaar kunt maken tegen het gebruik van je gevoelige gegevens. Dat is niet zo. Soms is een organisatie verplicht om deze gegevens te gebruiken, bijvoorbeeld voor je salaris of je uitkering. Ook denken veel mensen dat een pasfoto altijd een biometrisch gegeven is. Maar dat is alleen zo als de foto wordt gebruikt om jou uniek te herkennen. Of dat bij het bewaren van een kopie van je identiteitsbewijs gebeurt, is nog niet duidelijk.
Deze uitleg is door Rechtswijs geschreven op basis van de wettekst en de uitspraken hieronder, en gecontroleerd op verwijzingen naar wetsartikelen die er niet zijn. Hij vervangt geen advies over jouw eigen situatie.
De rechter heeft dit artikel in 35 gepubliceerde uitspraken toegepast, de meest recente op 15-7-2026.
Wat er in de wet staat
Verwerking van bijzondere categorieën van persoonsgegevens 1. Verwerking van persoonsgegevens waaruit ras of etnische afkomst, politieke opvattingen, religieuze of levensbeschouwelijke overtuigingen, of het lidmaatschap van een vakbond blijken, en verwerking van genetische gegevens, biometrische gegevens met het oog op de unieke identificatie van een persoon, of gegevens over gezondheid, of gegevens met betrekking tot iemands seksueel gedrag of seksuele gerichtheid zijn verboden. 2. Lid 1 is niet van toepassing wanneer aan een van de onderstaande voorwaarden is voldaan: a) de betrokkene heeft uitdrukkelijke toestemming gegeven voor de verwerking van die persoonsgegevens voor een of meer welbepaalde doeleinden, behalve indien in Unierecht of lidstatelijk recht is bepaald dat het in lid 1 genoemde verbod niet door de betrokkene kan worden opgeheven; b) de verwerking is noodzakelijk met het oog op de uitvoering van verplichtingen en de uitoefening van specifieke rechten van de verwerkingsverantwoordelijke of de betrokkene op het gebied van het arbeidsrecht en het socialezekerheids- en socialebeschermingsrecht, voor zover zulks is toegestaan bij Unierecht of lidstatelijk recht of bij een collectieve overeenkomst op grond van lidstatelijk recht die passende waarborgen voor de grondrechten en de fundamentele belangen van de betrokkene biedt; c) de verwerking is noodzakelijk ter bescherming van de vitale belangen van de betrokkene of van een andere natuurlijke persoon indien de betrokkene fysiek of juridisch niet in staat is zijn toestemming te geven; d) de verwerking wordt verricht door een stichting, een vereniging of een andere instantie zonder winstoogmerk die op politiek, levensbeschouwelijk, godsdienstig of vakbondsgebied werkzaam is, in het kader van haar gerechtvaardigde activiteiten en met passende waarborgen, mits de verwerking uitsluitend betrekking heeft op de leden of de voormalige leden van de instantie of op personen die in verband met haar doeleinden regelmatig contact met haar onderhouden, en de persoonsgegevens niet zonder de toestemming van de betrokkenen buiten die instantie worden verstrekt; e) de verwerking heeft betrekking op persoonsgegevens die kennelijk door de betrokkene openbaar zijn gemaakt; f) de verwerking is noodzakelijk voor de instelling, uitoefening of onderbouwing van een rechtsvordering of wanneer de gerechten handelen in het kader van hun rechtsprekende taken; g) de verwerking is noodzakelijk om redenen van zwaarwegend algemeen belang, op grond van Unierecht of lidstatelijk recht, waarbij de evenredigheid met het nagestreefde doel wordt gewaarborgd, de wezenlijke inhoud van het recht op bescherming van persoonsgegevens wordt geëerbiedigd en passende en specifieke maatregelen worden getroffen ter bescherming van de grondrechten en de fundamentele belangen van de betrokkene; h) de verwerking is noodzakelijk voor doeleinden van preventieve of arbeidsgeneeskunde, voor de beoordeling van de arbeidsgeschiktheid van de werknemer, medische diagnosen, het verstrekken van gezondheidszorg of sociale diensten of behandelingen dan wel het beheren van gezondheidszorgstelsels en -diensten of sociale stelsels en diensten, op grond van Unierecht of lidstatelijk recht, of uit hoofde van een overeenkomst met een gezondheidswerker en behoudens de in lid 3 genoemde voorwaarden en waarborgen; i) de verwerking is noodzakelijk om redenen van algemeen belang op het gebied van de volksgezondheid, zoals bescherming tegen ernstige grensoverschrijdende gevaren voor de gezondheid of het waarborgen van hoge normen inzake kwaliteit en veiligheid van de gezondheidszorg en van geneesmiddelen of medische hulpmiddelen, op grond van Unierecht of lidstatelijk recht waarin passende en specifieke maatregelen zijn opgenomen ter bescherming van de rechten en vrijheden van de betrokkene, met name van het beroepsgeheim; j) de verwerking is noodzakelijk met het oog op archivering in het algemeen belang, wetenschappelijk of historisch onderzoek of statistische doeleinden overeenkomstig artikel 89, lid 1, op grond van Unierecht of lidstatelijk recht, waarbij de evenredigheid met het nagestreefde doel wordt gewaarborgd, de wezenlijke inhoud van het recht op bescherming van persoonsgegevens wordt geëerbiedigd en passende en specifieke maatregelen worden getroffen ter bescherming van de grondrechten en de belangen van de betrokkene. 3. De in lid 1 bedoelde persoonsgegevens mogen worden verwerkt voor de in lid 2, punt h), genoemde doeleinden wanneer die gegevens worden verwerkt door of onder de verantwoordelijkheid van een beroepsbeoefenaar die krachtens Unierecht of lidstatelijk recht of krachtens door nationale bevoegde instanties vastgestelde regels aan het beroepsgeheim is gebonden, of door een andere persoon die eveneens krachtens Unierecht of lidstatelijk recht of krachtens door nationale bevoegde instanties vastgestelde regels tot geheimhouding is gehouden. 4. De lidstaten kunnen bijkomende voorwaarden, waaronder beperkingen, met betrekking tot de verwerking van genetische gegevens, biometrische gegevens of gegevens over gezondheid handhaven of invoeren.
Bron: wetten.overheid.nl. Dit is de geldende tekst zoals wij hem hebben opgehaald. Controleer bij twijfel altijd de officiële versie.
Hoe deze zaken eindigden
- ongegrond 15 · 43%
- afgewezen 13 · 37%
- toegewezen 4 · 11%
- deels_gegrond 2 · 6%
- gegrond 1 · 3%
Let op wat deze woorden betekenen. "Toegewezen" zegt dat de rechter het verzoek toewees, niet wie er gelijk kreeg. Vroeg de werkgever om ontbinding, dan betekent toegewezen dat de werknemer zijn baan kwijt is. Vroeg de werknemer om vernietiging van zijn ontslag, dan betekent hetzelfde woord het tegenovergestelde. Deze cijfers zeggen dus iets over de procedure, niet over jouw kansen. Daarnaast zijn 2 tussenuitspraken buiten deze telling gehouden. Daarin heeft de rechter de zaak aangehouden en dus nog niets beslist.
De meest recente uitspraken
Het Regionaal Tuchtcollege verklaart de klacht tegen een psychiater kennelijk ongegrond, omdat het rapport voldoet aan de eisen van een deskundigenrapport en de verwerking van familiegerelateerde psychische informatie als relevant is geoordeeld. De klacht over gegevensbescherming is niet-ontvankelijk vanwege de bevoegdheid van de Autoriteit Persoonsgegevens.
ECLI:NL:TGZRSHE:2026:127De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de verwerking van pasfoto’s bij online identificatie in het kader van de Wwft en AVG. Het gaat om de vraag of het opslaan van gezichtsafbeeldingen valt onder biometrische gegevens en of de Wwft een verplichting tot bewaring van foto’s oplegt, in relatie tot de rechten op privacy en gegevensbescherming.
ECLI:NL:HR:2026:921De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de verwerking van pasfoto’s bij online identificatie in het kader van de Wwft en AVG. Het gaat om de vraag of het opslaan van gezichtsafbeeldingen valt onder biometrische gegevens en of de Wwft een verplichting tot bewaring van foto’s oplegt, in relatie tot de rechten op privacy en gegevensbescherming.
ECLI:NL:HR:2026:921De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de verwerking van pasfoto’s bij cliëntenonderzoeken onder de Wwft, met name of het bewaren van een kopie van een identiteitsbewijs met foto een verplichting is en of dit strijdig is met de AVG, vooral met betrekking tot biometrische gegevens en het beginsel van minimale gegevensverwerking.
ECLI:NL:HR:2026:392De Hoge Raad stelt prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over de verwerking van pasfoto’s bij cliëntenonderzoeken onder de Wwft, met name of het bewaren van een kopie van een identiteitsbewijs met foto een verplichting is en of dit strijdig is met de AVG, vooral met betrekking tot biometrische gegevens en het beginsel van minimale gegevensverwerking.
ECLI:NL:HR:2026:392Een oogarts deelde het medisch dossier van een patiënte zonder toestemming met een externe deskundige in voorbereiding op een kort geding en weigerde een verklaring van de patiënte in het dossier op te nemen. Het Centraal Tuchtcollege verklaarde deze handelingen tuchtrechtelijk verwijtbaar, maar matigde de sanctie van de eerdere berisping af tot een waarschuwing. De klacht over het in rekening brengen van kosten voor het dossier werd in beroep niet meer behandeld.
ECLI:NL:TGZCTG:2026:10De Hoge Raad oordeelt dat een nieuwsbericht van de rechtbank Oost-Brabant feitelijk onjuist was en de persoonlijke levenssfeer van een moeder en haar dochter onnodig schaadde door herkenbare persoonsgegevens te publiceren. De verwerking was niet evenredig en niet noodzakelijk, waardoor de klacht gegrond is.
ECLI:NL:HR:2025:1980De Rechtbank Amsterdam oordeelt dat zij bevoegd is om een collectieve actie tegen Meta te behandelen, omdat de schade zich richt op Nederlandse gebruikers en de betrokkenen gewoonlijk verblijven in Nederland. De zaak wordt aangehouden tot het Hof van Justitie van de Europese Unie antwoord geeft op prejudiciële vragen over de ontvankelijkheid van claimorganisaties.
ECLI:NL:RBAMS:2025:7489Een patiënte klaagt bij een psychiater over nalatig handelen, schending van de privacy en het blokkeren van een overdracht naar een collega. Het tuchtcollege oordeelt dat het vergeten van een afspraak en de daaropvolgende communicatie niet verwijtbaar zijn, dat de arts het beroepsgeheim mocht doorbreken voor intervisie, en dat er geen bewijs is voor het boycotten van de overdracht. De klacht wordt daarom volledig ongegrond verklaard.
ECLI:NL:TGZRSHE:2025:92Een patiënte klaagt bij een psychiater over nalatig handelen, schending van de privacy en het blokkeren van een overdracht naar een collega. Het tuchtcollege oordeelt dat het vergeten van een afspraak en de daaropvolgende communicatie niet verwijtbaar zijn, dat de arts het beroepsgeheim mocht doorbreken voor intervisie, en dat er geen bewijs is voor het boycotten van de overdracht. De klacht wordt daarom volledig ongegrond verklaard.
ECLI:NL:TGZRSHE:2025:92Een oogarts werd aangeklaagd omdat hij medische gegevens van een patiënte zonder toestemming aan een externe deskundige had verstrekt in het kader van een civiele procedure die hij tegen haar had ingesteld. Daarnaast weigerde hij een verklaring van de patiënte in het dossier op te nemen en wilde hij aanvankelijk kosten rekenen voor het verstrekken van het dossier. Het tuchtcollege oordeelde dat de arts zijn geheimhoudingsplicht had geschonden en de patiënte niet had gehoorzaamd in haar verzoek om een verklaring toe te voegen, maar dat de klacht over de kosten ongegrond was. De arts kreeg een berisping.
ECLI:NL:TGZRSHE:2024:125Een Nederlandse patiënt moet een medische factuur uit België betalen, inclusief rente en kosten, omdat het gebruik van persoonsgegevens in de factuur geen schending van de privacy vormt. De tegenvordering voor schadevergoeding wordt afgewezen. De rechter is bevoegd op grond van internationaal recht, en het Belgisch recht is van toepassing op de hoofdeis, Nederlands recht op de tegenvordering.
ECLI:NL:RBMNE:2024:4804Artikelen die hier in de praktijk bij horen
Deze artikelen worden opvallend vaak in dezelfde uitspraken aangehaald. Dat is het soort verband dat een jurist in zijn hoofd heeft en dat je nergens opgeschreven vindt.
Art. 1 AVG
samen in 30 uitspraken
Art. 2 AVG
samen in 19 uitspraken
Art. 4 AVG
samen in 18 uitspraken
Art. 6 AVG
samen in 18 uitspraken
Art. 5 AVG
samen in 17 uitspraken
Art. 8 EVRM
samen in 9 uitspraken
Art. 3 AVG
samen in 8 uitspraken
Art. 6 EVRM
samen in 6 uitspraken
Jouw situatie
Wat betekent dit artikel in jouw geval?
Een wetsartikel zegt pas iets als je het naast je eigen papieren legt. Stel je vraag aan Rechtswijs, dan zoeken we de bepalingen en uitspraken erbij die bij jouw situatie horen, en laten we zien waar het antwoord vandaan komt.
Gratis je vraag stellenDeze pagina is samengesteld uit openbare bronnen: de wettekst van wetten.overheid.nl en gepubliceerde uitspraken van rechtspraak.nl. De samenvattingen per uitspraak zijn door Rechtswijs gemaakt en kunnen nuance missen; de uitspraak zelf is altijd leidend. Dit is geen juridisch advies.