Mag je ontslagen worden als je ziek bent? Meestal niet. Daarom vragen ze je handtekening.

Het wordt vaak lang van tevoren beslist: door wat je zei over wat je niet kunt

In de drie verloren zaken die we lazen over iets doen tijdens ziekte, woog vooral het verschil met wat iemand zelf had gezegd dat hij niet kon. In de eerstejaarsevaluatie van een monteur stond dat hij "door beperkingen geen auto rijden" kon, en per WhatsApp schreef hij "Helaas kan ik dat niet"; op de zitting zei hij dat hij wel in een automaat kon rijden, en volgens de werkgever was 80% van de bedrijfsauto's automaat. De rechter: dat had hij moeten zeggen. Het ontslag bleef staan en hij moest zijn werkgever ook nog een maandloon betalen.

Dat botst niet met "vertel wat nodig is, niet meer": je diagnose en je privéleven blijven bij jou, maar wat je wel kunt hoort bij wat nodig is, en daar volledig over zijn beschermt je. Je kunt daarom bij de bedrijfsarts beschrijven wat lukt, wat niet en wat het je kost, en een reis of activiteit vooraf met hem afstemmen en per mail bevestigen. Staat er iets onjuists in een verslag, dan kun je dat nu laten corrigeren, voordat het later tegen je wordt gelegd.

Wordt ermee gedreigd? Dan is het vaak een loonmaatregel, of een drukmiddel

Een dreiging met staande voet na een gemist spreekuur of "je werkt niet mee" gaat vaak over iets waarvoor de wet je werkgever al een lichter middel geeft: je loon opschorten of stoppen. Kun je een afspraak niet halen, dan kun je dat vooraf schriftelijk zeggen, met een alternatief.

Zegt je werkgever dat je niet genoeg doet, dan kan een deskundigenoordeel van UWV over die vraag (€100) helpen: in Midden-Nederland rekende de rechter het de werkgever aan dat hij er geen had gevraagd. Het werkt wel twee kanten op: in Noord-Nederland woog een UWV-oordeel dat de werkneemster te weinig deed juist zwaar tegen haar. Soms is de dreiging ook onderhandeling: de advocaat van een werkgever schreef dat een rechter "wel eens anders over zou kunnen denken", maar dat een strafontslag "te overwegen" was "als ik de bedragen vergelijk".

In het gesprek met de rechercheur hoef je niets te tekenen, ook niet "in plaats van" het ontslag

In vier van de uitspraken viel het ontslag in of vlak na een gesprek met een rechercheur, vaak met beelden. In Den Haag zaten een manager, de advocaat van de werkgever en een rechercheur tegenover één afwasser, en lag er daarna een kant-en-klare vaststellingsovereenkomst als "alternatief" voor het ontslag. Hij tekende ter plekke en kreeg te horen dat hij dan WW kreeg. In de overeenkomst stond zelfs dat er geen dringende reden was en dat de werkgever het initiatief nam, maar UWV weigerde de WW omdat hij ziek was, op zijn Ziektewet was nog niet beslist, en hij kwam op een daklozenuitkering; de kantonrechter wees alles af, pas het hof vernietigde de overeenkomst wegens dwaling.

Je kunt het gesprek opnemen, vragen om de reden en het recherche-rapport op papier, en zeggen wat klopt en wat het je kostte; in twee verloren zaken ontkende de werknemer eerst en gaf hij het toe toen hij met de beelden werd geconfronteerd.

Rechtswijs neemt het gesprek op en schrijft het uit: wie wat zei, met tijden, naast de ontslagbrief in je dossier. Zo werkt de transcriptie

Zeg je dat je ziekte je gedrag verklaart, dan moet je het kunnen laten zien

Je werkgever moet de reden bewijzen, maar als jij zegt dat je door je ziekte je post niet opende of niet kwam, kijkt de rechter of dat blijkt. Een werknemer die al beter gemeld was en later schreef dat hij "niet helder kon nadenken", kwam zelf niet naar de verzekeringsarts van UWV voor het deskundigenoordeel dat hij had aangevraagd, en verloor, ook bij het hof. Bij een ander kon de rechter haar psychische klachten niet meewegen, omdat ze die niet had aangevoerd.

Wat wel werkte: een mail van de dag na de ziekmelding ("Vandaar dat ik me gister ziek heb gemeld"), vijftien mails waaruit bleek dat iemand wel reageerde, en stukken over de eigen behandeling bij een neuroloog en de pijnpoli. Je kunt die stukken nu verzamelen, samen met je dossier bij je werkgever en de arbodienst.